TRUNG TÂM GIAO LƯU VĂN HÓA NHẬT BẢN TẠI VIỆT NAM

Cơ cấu gia đình Gia đình là nền tảng của xã hội; Gia đình duy trì xã hội và giúp che chở vảo vệ cho các cá thể trong đó. Nhìn chung, cơ cấu gia đình Việt Nam có phần phức tạp hơn so với các quốc gia khác, đặc biệt là Mỹ, khác ở chỗ gia đionhf là phần tử của tự nhiên và có mối quan hệ khăng khít lẫn nhau giữa thành viên trong gia đình, giữa họ hàng với họ hàng, và thậm chí là giữa hai gia đình thông gia. Vai trò của gia đình ở Việt Nam là vô cùng quan trong và có thể nói là tốt đẹp hơn gia đình kiểu Mỹ.

Người Việt Nam phân biệt giữa tiểu gia đình và đại gia đình. Tiểu gia đình bao gồm chồng, vợ và con cái, ngoài ra còn có bố mẹ chồng, vợ của con trai và các cháu. Đại gia đình là gồm các tiểu gia đình và bà con họ hàng gần xa, những người cùng có chung họ và chung tổ tiên và sống trong một cộng đồng.

Sự phức tạp trong nhận thức về gia đình của người Việt Nam được phản ánh thông qua thuật ngữ “họ hàng”. Mỗi thành viên trong một đại gia đình có một vai trò riêng dựa theo vị trí mối quan hệ và vai trò của người đó trong cơ cấu gia đình.

Trong xã hội Việt Nam, người cha là trụ cột gia đình. Tuy nhiên, không giống với Trung Quốc, người cha Việt Nam ít nhất là về mặt lý thuyết không có toàn quyền quyết định mọi chuyện đối với người vợ và con mình, mà thay vào đó, người cha chia sẻ với họ trách nhiệm chung một các hợp pháp, thấu tình đạt lý và hết sức cao cả.

Trong mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái, cũng như giữa vợ và chồng, người Việt Nam rất trân trọng và luôn gìn giữ những giá trị truyền thống và phong tục tập quán riêng, mặc dù chịu ảnh hưởng nhiều từ nền văn hóa Trung Quốc và đặc biệt là Đạo Khổng. Trong cái nhìn của bọn trẻ, người mẹ luôn nhận được sự tôn trọng và có một vị trí bình đẳng giống người cha. Mẹ chính là hiện thân của tình yêu và sự hi sinh cao cả.

Các bậc phụ huynh Việt Nam luôn coi việc giáo dục con cái là trách nhiệm hang đầu. Cha mẹ luôn dõi theo từng bước đi của con mình vì họ nghĩ rằng bọn trẻ chưa đủ chín chắn để có thể chịu trách nhiệm về bản thân mình, cũng như chính bọn trẻ sẽ là người mang đến niềm tự hào cho cha mẹ mình khi họ trưởng thành và thành đạt.

Trước kia, trẻ em được bố mẹ dạy để có cách cư xử sao cho đúng với đạo hiếu. Gia đình được ví như ngôi trường mà trong đó bọn trẻ được giáo dục từ cách cư xử trong cuộc sống cho đến lời ăn tiếng nói. Đạo làm con hay đạo hiếu ở đây bao gồm tình yêu, sự tôn trọng và biết vâng lời của người con đối với cha mẹ. Nếu làm trái với đạo hiếu tức đi đôi với việc trở thành đứa con bất hiếu. Đối với người Việt Nam, việc giữ đạo hiếu phải được duy trì ở mọi lứa tuổi, thậm chí là cả khi đã kết hôn và có gia đình riêng. Đạo làm con còn hàm ý là con cái phải nuôi dưỡng cha mẹ mình, đặc biệt khi họ đã già. Những người có tuổi ở Việt Nam không bao giờ sống một mình hay sống ở trong viện dưỡng lão mà họ sống với một trong những người con của mình, thường là với con trai cả ngay cả khi họ đã qua đời. Có thể nhận ra điều này qua tục thờ cúng tổ tiên và bảo tồn các khu lăng tẩm của gia đình dòng họ. Tục thờ cúng tổ tiên được phổ biến gần như trong tất cả gia đình Việt Nam, thậm chí cả Việt Kiều xa tổ quốc.

 Mối quan hệ anh chị em

Trong văn hóa Việt Nam, mối quan hệ giữa anh chị em trong gia đình chịu sự chi phối của các bậc tiền bối, đòi hỏi người em phải tôn trọng và vâng lời người anh hay chị mình. Người anh cả là người mang trọng trách nặng nề nhất, đôi khi là gánh thay vai trò của bố mẹ chăm sóc các em. Tình cảm và mối quan hệ giữa anh chị em trong gia đình là bằng chứng của một gia đình nề nếp và hạnh phúc.

Là thành viên trong một tiểu gia đình hay trong một đại gia đình thì luôn phải đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau. Mối quan hệ máu mủ ruột thị luôn hằn sâu trong tiềm thức con người Việt Nam. Các thành viên trong cùng một gia đình luôn phải chung vai gánh sức với nhứng người còn lại. Họ luôn phải hỗ trợ nhau về tinh thần và vật chất đặc biệt là lúc gặp khó khăn.

Ngày nay, mặc dù các giá trị truyền thống trước kia được các thành viên trong gia đình hưởng ứng nhưng giờ cũng đang dần bị mai một nhanh chóng. Chiến tranh là một trong nhứng nguyên nhân làm phá vớ mối gia hệ gia đình mà trong đó những người con trai phải ra chiến trận và những thành viên khác trong gia đình họ trở thành những nạn nhân trong cuộc chia rẽ này. Xã hội thay đổi cũng góp phần váo sự mai một đó. Sự thâm nhập của công nghệ phương tây đã mang tới những nhận thức mới về cuộc sống cho người Việt Nam. Mối quan hệ gia đình họ hàng dường như có phần thay đổi.Tuy nhiên thì truyền thống tồn tại hàng nghìn năm này không thể bị phai nhòa một cách nhanh chóng được.