Choose your language:
 
Cấu trúc Website
Tìm kiếm nâng cao
Điều kiện và Bảo mật
Liên hệ
       
     ĐĂNG NHẬP
   
   
 
Quên mật khẩu
Đăng ký tài khoản
 
Publication Notices
Yahoo SkyPE
Japan
Links
Vietnam
Links
            SỰ KIỆN SẮP DIỄN RA
04-04-2008
31-03-2008
31-03-2008
31-03-2008
Xem tất cả   
 
            THỐNG KÊ
Hỗ trợ giảng dạy tiếng Nhật tại Trung tâm(27)
Lễ hội hoa anh đào Nhật Bản tại Việt Nam 2008(25)
Lĩnh vực hoạt động(17)
Công ty TNHH Xúc tiến các Giải pháp TMĐT - ECOPRO(13)
            ĐĂNG KÝ NHẬN TIN
            Hợp tác Giáo dục
       VÀI NÉT VỀ NGHIÊN CỨU VĂN HỌC NHẬT BẢN TẠI VIỆT NAM
 

Bên cạnh dịch thuật, việc nghiên cứu văn học Nhật Bản ở nước ta cũng là một vấn đề lớn cần xem xét, đánh giá. Hai vấn đề trên dường như song hành với nhau trong quan niệm của tiếp nhận văn học, trong đó việc định hướng, thẩm định và chỉ ra những đặc sắc nghệ

 

thuật của văn học Nhật Bản trước hết thuộc về những nhà nghiên cứu và giảng dạy văn học. Đây là một vấn đề lớn cần phải có sự bao quát, chúng tôi mới chỉ nêu lên một vài nét chung nhất tập trung vào vấn đề nghiên cứu của các tác giả Việt Nam và cả những bài nghiên cứu của các tác giả nước ngoài về văn học Nhật Bản đã được dịch sang tiếng Việt. Như vậy, chúng ta sẽ có cái nhìn tương đối rộng hơn về các mặt của nền văn học lớn này.

 

1. So với dịch thuật, việc nghiên cứu văn học Nhật Bản ở nước ta  diễn ra chậm hơn rất nhiều. Trong mảng nghiên cứu phê bình này, trước hết phải nói đến những công trình đã xuất bản thành sách và các bài viết đăng trên các tạp chí và báo chí của tác giả Việt Nam. Nhìn chung, các nhà nghiên cứu khi giới thiệu văn học Nhật Bản đã hướng đến những vấn đề chủ yếu như: vấn đề tác giả, tác phẩm; vấn đề thể loại, vấn đề nội dung và nghệ thuật, phác thảo các giai đoạn văn học và vấn đề so sánh văn học ... Bằng những công trình và bài viết theo những định hướng đó, các tác giả đã cung cấp cho người đọc những vấn đề cơ bản trong việc tiếp nhận văn học Nhật Bản.

 

Những bài nghiên cứu đầu tiên về văn học Nhật Bản xuất hiện từ những năm 60, 70 như: Tiểu thuyết Nhật Bản của Mai Chương Đức (Tạp chí Văn học (miền Nam), số 90 - 6/1969), Vài nét về thơ Nhật Bản I.Takuboku của Vĩnh Sính (Tạp chí Văn học (miền Nam) số 90- 6/1969),Yếu tố Eros trong truyền thống văn học Nhật Bản của Uyên Minh (Tạp chí Văn học (miền Nam) - 6/1969), Kawabata Yasunari - Cuộc đời và sự nghiệp của Vũ Thư Thanh (Tạp chí Văn(miền Nam) số 140 - 10/1969). Kawabata - nhà văn Nhật Bản đầu tiên được giải Nobel văn học của Mai Chương Đức, Tạp chí Văn học (miền Nam) số 144 - 3/1972)... đã cung cấp cho người đọc những kiến thức nhất định về nền văn học này. Những năm 80, đặc biệt những năm 90 trở về sau, xuất hiện ngày càng nhiều  các công trình và bài viết đề cập đến văn học Nhật Bản. Về sách, có thể khẳng định những đóng góp lớn của Nhật Chiêu - chuyên gia về văn học Nhật Bản - sau đó là Hữu Ngọc và Lưu Đức Trung. Từ năm 1994 đến cuối năm 2000, Nhật Chiêu đã có 5 đầu sách về văn học Nhật Bản (Basho và thơ Haiku, 1994; Nhật Bản trong chiếc gương soi, 1997; Thơ ca Nhật Bản, 1998; Câu chuyện văn chương phương Đông, 1998 và Văn học Nhật Bản từ khởi thuỷ đến 1868, 2000). Nếu Hữu Ngọc với cuốn Dạo chơi vườn văn Nhật Bản (Nxb Giáo dục, 1992) đưa người đọc "chu du" một vòng trong thế giới thơ văn Nhật Bản từ cổ đến hiện tại thì Lưu Đức Trung đi vào giới thiệu một tác giả tiêu biểu với cuốn Y. Kawabata - Cuộc đời và tác phẩm, (Nxb Giáo dục, 1997).

 

Cùng với những công trình nghiên cứu có qui mô mang tính loại hình tác giả và thể loại, hàng chục bài nghiên cứu phê bình xuất hiện ngày càng nhiều trên tạp chí và báo chí. Nhiều bài đăng tải ở một số tạp chí lớn có uy tín như: Tạp chí Văn học, Tạp chí Nghiên cứu Nhật Bản, Tạp chí Văn học nước ngoài. Bàn về những vấn đề chung của văn học Nhật Bản là hướng tiếp cận của một số tác giả nghiên cứu. Với cái nhìn khái lược, theo chiều lịch đại hoặc đồng đại, các bài viết đã phác hoạ diện mạo chung của văn học Nhật Bản. Có thể kể một số bài như: Văn học Nhật Bản từ thời Minh Trị đến nay của Nguyễn Tuấn Khanh (Viện Thông tin KHXH, 1998), Vài đặc điểm văn nghệ Nhật Bản 1945 - 1950 của Lê Trường Sa (Văn học (miền Nam) số 144/1972), Một số nhà văn lớn của văn học Nhật Bản hiện đại của Nguyễn Tuấn Khanh (Nghiên cứu Nhật Bản, 6/1998), Một số nét đặc trưng của văn học Nhật Bản của Trần Hải Yến (Nghiên cứu Nhật Bản số 4/1999).

 

Nghiên cứu cụ thể một tác giả, tác phẩm của văn học cũng là vấn đề được một số người viết quan tâm. Tất nhiên, những tác giả và tác phẩm được nói đến phần lớn đã được dịch ở nước ta và nổi tiếng trên thế giới hoặc tiêu biểu cho một giai đoạn văn học nào đó. Nhà văn nhận giải Nobel đầu tiên vào năm 1968 (Y. Kawabata) được bàn đến nhiều nhất (Thế giới Kawabata Yasunari (Hay là cái đẹp: Hình và Bóng) của Nhật Chiêu (Tạp chí Văn học số 3/2000), Kawabata Yasunari và thẩm mỹ của chiếc gương soi của Nhật Chiêu (Nghiên cứu Nhật Bản số 4/2000), Kawabata Yasunari - Người lữ khách ưu sầu đi tìm cái đẹp của Lê Thị Hường (Sông Hương số 154/2001). Về tác giả Kedaburo Oe (giải Nobel văn chương 1994) có một số bài: Kedaburo Oe và những huyền thoại về cuộc đời của Nhật Chiêu (Kiến thức ngày nay, số 155/1994), Kedaburo Oe đoạt giải Nobel văn chương của Bích Phương (Kiến thức ngày nay, số 155/1994). Một số bài nói đến nhà văn A. Kobe và M. Basho và R. Akutagawa (Thế giới của Abc Kobe của Nhật Chiêu, Nhà văn R. Akutagawa và Matsuo Basho, nhà thơ lớn của thể thơ Haiku của Nguyễn Tuấn Khanh. Tác phẩm Manyosu (Vạn diệp tập) - Một tập thơ nổi tiếng dưới thời Nara (thế kỷ thứ XIII) được Nhật Chiêu giới thiệu trên Tạp chí văn học số 9/1997 (Manyosu (Vạn diệp tập) Hay là thơ ca từ mọi nẻo đường).

 

Nhìn văn học Nhật Bản ở góc độ so sánh loại hình, một số bài viết đã chỉ ra những điểm tương đồng và dị biệt về quan niệm văn học trong văn học cổ Việt Nam và Nhật Bản (So sánh quan niệm văn học trong văn học cổ Việt Nam và Nhật Bản của Đoàn Lê Giang - Tạp chí Văn học số 9/1997). Về sự ra đời của từ văn học và quan niệm mới về văn học ở một số nước Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản có bài Sự ra đời của từ văn học và quan niệm mới về văn học của các nước Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản (Tạp chí Văn học số 5/1998).

 

Chiếm số lượng lớn là các bài viết nghiên cứu văn học Nhật Bản từ góc độ thể loại hoặc đi vào những vấn đề cụ thể. Về thể loại thơ, xuất hiện một số bài bàn về thơ Nhật Bản nói chung (chủ yếu là thơ hiện đại) như Đôi điều về thơ Nhật Bản của Nguyễn Xuân Sanh (Tác phẩm mới số 4/1992), Thu và thơ Nhật Bản của Nguyễn Vỹ (Phổ thông số 43/1982). ở các bài này, người viết giới thiệu cho chúng ta những điểm cơ bản của thơ ca Nhật Bản. Được nhiều người quan tâm hơn cả là thể thơ Haiku trong thơ ca Nhật Bản. Đây là một thể loại rất đặc trưng gắn với đất nước, con người Nhật và nổi tiếng trên thế giới. Nếu một số bài như Tìm hiểu thơ Haiku Nhật Bản của Nhật Chiêu (Sông Hương số 21/1986), Vài nét về thơ Haiku với thi bá Basho của Châm Vũ Nguyễn Văn Tần (Văn học (miền Nam) số 90/1969), Cảm nhận về thơ Haiku (Tác phẩm mới số 4/1992), Basho và Hài cù đạo của Nhật Chiêu (Kiến thức ngày nay) nói đến những điểm chung của thể thơ Haiku thì một số bài khác lại nghiên cứu và chỉ ra những đặc trưng cụ thể về nội dung và nghệ thuật của thơ Haiku như Cấu trúc nghệ thuật thơ Haiku của Nguyễn Tuấn Khanh (Văn học số 10/1999), Một số đặc điểm của thơ Haiku Nhật Bản của Hà Văn Lưỡng (Nghiên cứu Nhật Bản và Đông Bắc á số 3/2002), Dấu ấn Thiền tông trong thơ Basho của Đỗ Thái Luận (Tạp chí Văn hoá số 5/1997). ở các bài viết về văn xuôi, nổi bật là những bài nghiên cứu về thể loại tiểu thuyết hoặc về những vấn đề chung của văn xuôi Nhật Bản. Đó là các bài: Tiểu thuyết Nhật Bản của Mai Chương Đức (Văn học (miền Nam) 1969), Thi pháp tiểu thuyết của Yasunari Kawabata, nhà văn lớn Nhật Bản của Lưu Đức Trung (Tạp chí Văn học số 9/1979), Văn xuôi Nhật Bản của Bùi Trọng Bình (Tác phẩm mới số 4/1992), Văn xuôi hiện đại Nhật Bản của Nguyễn Văn Sĩ (Báo Văn nghệ số 1/1993).

 

Tình hình nghiên cứu văn học Nhật Bản ở nước ta qua các giai đoạn đã có những thành tựu đáng kể và khá phong phú, đa dạng về thể loại bài viết với chất lượng ngày càng cao. Tuy nhiên, so với yêu cầu của độc giả và với khối lượng tác phẩm văn học Nhật Bản dịch ngày càng nhiều thì các bài nghiên cứu, phê bình hẳn còn chưa đáp ứng.

 

2. Bên cạnh những bài nghiên cứu, sách về văn học Nhật Bản của các tác giả Việt Nam, thiết nghĩ cũng cần điểm lại một số sách và bài của các tác giả nước ngoài về nền văn học này đã được dịch. Bởi vì những tài liệu này cũng góp phần không nhỏ vào việc giới thiệu văn học Nhật Bản ở nước ta. Cho đến nay, các bài báo nghiên cứu và sách của tác giả nước ngoài viết về văn học Nhật Bản được dịch chủ yếu là của Nga và Nhật Bản. Cuốn Văn học Nhật Bản từ cổ đến cận đại (N.I.Konrat - (Nga), Nxb Đà Nẵng, 1999) trình bày một cách hệ thống tiến trình văn học Nhật Bản qua các thời kỳ và dừng lại ở thời cận đại. Một số bài nghiên cứu của các tác giả Nga về nền văn học thuộc Phương Đông độc đáo này: Nhà văn Nhật Bản Kendabuno Oe (G.Sachivisi), Số phận bi kịch của các thiên tài (N.T.Phêđôrencô), Kojiki - Sự khởi đầu của văn học Nhật Bản (N.I.Konrat), Thiền trong thơ Haiku Nhật Bản (T.P.Grigôrieva), Kawabata - con mắt nhìn thấu cái đẹp (N.T.Phêđôrencô)... thể hiện một sự đánh giá mang tính khoa học và mở ra nhiều vấn đề lý thú cho những người nghiên cứu. Chúng ta đã chú ý dịch nhiều bài nghiên cứu của các tác giả Nhật Bản qua các ngôn ngữ khác nhau. Đây là ý kiến của những người "bản địa" nên rất bổ ích đối với người đọc và người nghiên cứu của nước ta. ở các tạp chí và các báo đ• đăng tải những bài như Thơ Nhật Bản ngày nay (Kiwao Nomura - Viện TTKHXH), Sân khấu Nhật Bản hiện đại (Takasi Nomura - Báo Văn nghệ, số 2/1993), Nền văn học hiện đại Nhật Bản từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai đến nay (Sone Hiroyoshi - Tạp chí Văn học nước ngoài), Tình hình văn học đương thời Nhật Bản (K.Norine - Báo Văn nghệ số 5,6,7,8/2002), Những đặc điểm của văn học Nhật Bản (Shui Kato)... Trong bối cảnh giao lưu văn hoá, việc tiếp cận nhiều luồng thông tin về văn học Nhật Bản để cung cấp cho bạn đọc Việt Nam những kiến thức cơ bản thông qua việc dịch những tài liệu nước ngoài như trên là hết sức quan trọng.

 

 
 

Nguồn: Hà Văn Lưỡng
Tạp chí Nghiên cứu Nhật Bản và Đông Bắc Á số 4 (2003)

Quay lại trang trước

 

Các thông tin khác:

- NGHIÊN CỨU SO SÁNH PHÂN LOẠI SÁCH Ở NHẬT BẢN VÀ VIỆT NAM    (05-04-2008)
- TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHẬT BẢN VÀ LƯU HỌC SINH VIỆT NAM   (05-04-2008)
- Lời mời du học Nhật Bản   (05-04-2008)
- Thông báo cuộc thi hùng biện tiếng Nhật lần thứ 14 tại Tp. HCM   (31-03-2008)
- Kỉ niệm từ một chuyển đi Nhật   (31-03-2008)
- Triển lãm Hội thảo du học Nhật Bản tại TP.HCM năm 2007    (31-03-2008)
- Thông báo về kỳ thi Du học Nhật Bản (EJU) năm 2007 (LẦN 2)   (31-03-2008)
 
 
Số lượt truy cập: 17726
Thiết kế bởi: